MC Nguyễn Cao Kỳ Duyên cùng Bác sĩ Nguyên Trần - TẠI SAO UỐNG NƯỚC TRÁI CÂY KHÔNG TỐT

Quy trình ấp trứng bồ câu và ghép với bố mẹ

 

Hiện nay chim bồ câu được nuôi rất nhiều và đa dạng về chủng loại. Bồ câu ta, bồ câu pháp, bồ câu mỹ, nhật… Tuy nhiên ấp trứng bồ câu rất khác so với các loại trứng gia cầm khác. Trứng gà,vịt,ngan… nở con ra có thể chăm sóc,nuôi dưỡng riêng được mà không cần gà mẹ chăm sóc. Riêng loài chim bắt buộc chim mẹ mớn mồi mới sống được. Một đặc điểm nữa chim mẹ sẽ không nuôi chim con nếu không phải nó ấp nở ra vậy làm thế nào để ấp chim con từ máy ấp rồi đưa chim mẹ nuôi dưỡng. Chúng ta cùng đi tìm hiểu bài viết để rõ hơn quy trình ấp trứng bồ câu và nghép với bố mẹ chúng.

• Kỹ thuật ấp trứng đa kỳ ai cũng nên biết
• Kỹ thuật vệ sinh, khử trùng máy ấp trứng
• Vì sao gà nở bị khoèo chân
• Nguyên nhân gà nở sớm hay muộn và cách khắc phục
• HƯỚNG DẪN TỰ LÀM MÁY ẤP 300 TRỨNG TẠI NHÀ, ĐƠN GIẢN, NỞ TỐT, ĐỀU NHIỆT

I. Đặc tính ấp trứng và nuôi con của chim bồ câu

 Bồ câu mẹ cho con ăn

• Số lượng trứng ấp chỉ  2,3 quả rất ít so với các loại trứng khác. Nên ấp 2 quả là tốt nhất
• Chim bồ câu thường rất tinh khi nuôn chim non, nên quá trình nghép chim non vào ổ ấp mới gặp khó khăn
• Chim bố mẹ không nuôi chim non nếu không phải nó ấp ra. Đây chính là đặc điểm khó khăn nhất khi áp dụng ấp trứng chim bằng máy ấp trứng
• Chim non cần bố mẹ mớn mồi mới có thể ăn và sống được
• Tỉ lệ ấp nở tự nhiên của chim bồ câu là rất thấp nên áp dụng máy ấp trứng để tỉ lệ nở chim con cao hơn

II. Quy trình ấp trứng bồ câu

1. Chọn trứng để ấp

a, Chọn trứng:
– Bà con chọn những quả trứng có trống khỏe mạnh, đồng đều về kích thước, màu trứng sáng được bảo quản tốt
– Loại bỏ những quả trứng bị nứt vỏ, dị dạng, trứng con so (trứng đẻ lứa đầu) trứng để lâu bên ngoài quá 5 ngày.
– Nếu trứng dính bẩn dùng khăn mềm lau sạch, không được rửa bằng nước và nên khử trùng trứng trước khi cho vào máy ấp

b, Chọn trứng giả
Trứng giả có nhiều loại trứng vỏ nhựa, trứng nước… Ta có thể mua ở trên thị trường bán rất nhiều giá dao động từ 3000đ->5000đ một quả.
Mục đích của việc chọn trứng giả: Là mẹo khi ấp trứng bằng máy
+ Đánh lừa chim bố mẹ, cho chúng có cảm giác mình ấp thật. Vì chỉ khi chim ấp trứng được 10 -12 ngày, thì khi chim mẹ nhìn thấy chim con mới nở, chim mẹ mới bị kích thích tiết sữa diều, chim mẹ theo bản năng sẽ ra sữa nuôi con
+ Khi chim bố mẹ ấp trứng giả, chim non sau khi nở từ máy đưa lại cho chim bố mẹ chăm sóc, chim bố mẹ sẽ dễ dàng đón nhận thành viên mới này.

Trứng chim bồ câu giả

2. Quy trình ấp trứng

• Trứng bồ câu thường được ấp đa kỳ. Tức có trứng cho vào máy để ấp
• Trứng bồ thường ấp ở nhiệt độ 37.3 đến 37.6. Ấp Đa Kỳ thường chọn nhiệt độ 37.3-37.4 là hợp lý.Thời gian nở chuẩn nhất ngày  17 đến ngày 18
• Độ ẩm phù hợp ấp đa kỳ từ 40 đến 60%. Chọn tầm 60%
• Đồng thời khi cho trứng vào máy ấp trứng  ta cũng cho chim mẹ ấp trứng giả
• Dùng bút  đánh dấu ngày cho trứng vào ấp trên mỗi quả trứng. Và ghi chép ngày cặp chim bố mẹ bắt đầu ấp trứng giả.
• Thời điểm 7-10 ngày soi  trứng để kiểm tra phát triển của phôi. Đây là thời điểm lý tưởng để soi trứng tầm này trứng phát triển rõ và dễ quan sát
• Trứng có phôi lúc này khi soi sẽ thấy phôi phát triển thành một vết đậm ở trung tâm giống như con nhện nằm giữa lưới nhện, tỏa ra xung quanh là các tia máu giống như màng nhện. Nếu không có phôi cần loại bỏ

*Mục đích soi trứng:
– Loại bỏ trứng không có trống ra khỏi máy ấp
– Đánh giá sự phát triển của phôi trứng, chim con.
– Loại bỏ những phôi yếu, loãng
=> Bồ câu nở chuẩn nhất ngày 17,18 ngày. Nếu chim nở sớm thừa nhiệt ta giảm 0.1 độ. Nếu chim nở muộn ta tăng nhiệt 0.1 độ.

3. Ghép bồ câu với bố mẹ

Bồ câu non sau khi ghép với bố mẹ

Khi chim non nở ra khô lông tầm 4 tiếng ta bốc cả vỏ trứng và chim non vào ổ cho bố mẹ chăm sóc. Bỏ trứng giả ra( chim mẹ ấp trứng giả >12 ngày). Việc cho cả vỏ trứng vào cùng chim non, khi chim non nằm trên nửa vỏ trứng là  để đánh lừa cảm giác chim bố mẹ giúp chim bố mẹ dễ dàng chấp nhận chim non. Khi nhìn thấy chim non và cả vỏ trứng chim bố mẹ sẽ gắp vỏ trứng bỏ ra ngoài.

Khi kết quả thử nghiệm Covid cho thấy dương tính, cần phải làm gì?

Kết quả dương tính từ xét nghiệm nhanh CIVID19

  Biến thể Omicron đã gia tăng dữ dội các trường hợp Covid-19 trên khắp Thế giới
Dưới đây là những điều cần biết nếu bị nhiễm bệnh.

Trong khi biến thể Omicron tiếp tục lan rộng khắp Thế giới, sẽ có nhiều người nữa, bao gồm cả những người đã được tiêm phòng, sẽ có kết quả dương tính với coronavirus.

Vì vậy, quý vị cần biết mình nên làm gì nếu mình là một trong số người nhiễm bệnh? Sau đây là một số bước quý vị nên thực hiện sau khi xét nghiệm dương tính hoặc nếu quý vị phát hiện ra mình đã tiếp xúc gần với người bị nhiễm bệnh, theo lời khuyên của các chuyên gia y tế, tổng hợp theo bài của The New York Times.

 

Tôi mới thử nghiệm dương tính. Tôi cần phải làm gì?

Nếu quý vị đang ở nơi công cộng hoặc đang ở giữa nhiều người xung quanh khi nhận được tin xấu, hãy đeo khẩu trang vào ngay lập tức. Sau đó, cô lập bản thân càng nhanh càng tốt, ngay cả khi quý vị không có triệu chứng gì. Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ khuyến cáo nên cách ly trong 10 ngày sau khi quý vị có kết quả dương tính.

Cách ly có nghĩa là gì?

Nếu quý vị đang sống với cùng phòng hoặc cùng nhà với gia đình, hãy cố gắng tách mình khỏi những người khác (và thú vật) càng nhiều càng tốt. Tiến sĩ Peter Chin-Hong, một chuyên gia về bệnh truyền nhiễm tại Đại học California, San Francisco, cho biết: “Quý vị nên tách mình ra khỏi hẳn xã hội. "Hãy tự nhốt mình trong một cái kén."

Cô lập trong nhà khi đang sống với người khác có thể khó khăn, nhưng hãy cố gắng tự cách ly ở mức tối đa. Điều đó có nghĩa là ở yên trong phòng của mình, cách xa các thành viên khác trong gia đình, ngay cả khi dùng bữa. Nếu có thể, ai đó nên giao đồ ăn đến tận cửa phòng ngủ của quý vị. Nếu nhà có nhiều phòng tắm, hãy chỉ định một phòng tắm dành riêng cho người bị nhiễm bệnh. Nếu người bị nhiễm bệnh là trẻ em hoặc người lớn tuổi cần được hỗ trợ, cả người chăm sóc và người bị nhiễm bệnh nên đeo khẩu trang khi người chăm sóc vào phòng và mở cửa sổ nếu có thể.

Nếu quý vị phải đi vào các khu vực chung hoặc sử dụng chung phòng tắm khi đang nhiễm bệnh, hãy luôn đeo khẩu trang chất lượng cao khi ra khỏi phòng. Nếu người khác ở trong nhà, họ cũng nên đeo khẩu trang chất lượng cao khi vào cùng phòng. Sau khi sử dụng phòng tắm chung, hãy khử trùng bệ ngồi và tay cầm của bồn cầu, cũng như tay cầm của vòi nước, bình đựng xà phòng, quầy và công tắc đèn. Đậy nắp trước khi xả và bật quạt thông gió. Mở cửa sổ để thông gió trong các khu vực chung.

Những người sống trong cùng nhà với quý vị nên đề phòng, nhưng họ cũng không cần phải lo lắng quá mức về việc bị nhiễm bệnh, đặc biệt là nếu họ đã được tiêm phòng đầy đủ. Tiến sĩ Paul Sax, một chuyên gia về bệnh truyền nhiễm tại Bệnh viện Brigham and Women và là giáo sư tại Trường Y Khoa Harvard cho biết: “Tỷ lệ các gia đình mắc bệnh Covid từ một người nào đó không phải là 100%, ngay cả khi có nhiều biến thể lây truyền hơn.”

Tara Kirk Sell, một học giả dày dặn chuyên môn tại Trung tâm An ninh Y tế Johns Hopkins cho biết: “Điều quan trọng nhất là giúp mọi người không hít thở cùng bầu không khí chứa đầy vi trùng”. Nếu có máy lọc không khí HEPA, quý vị hãy đặt nó trong hoặc ngoài phòng ngủ của mình.

Nếu kết quả thử nghiệm dương tính và quý vị cảm thấy khỏe, quý vị có thể đi dạo ngoài trời và hít thở không khí trong lành. Nếu quý vị đang ở trong thành phố nơi quý vị có thể sẽ đi ngang những người khác, hãy đeo khẩu trang và giữ khoảng cách.

 

Tôi có nên thử nghiệm lần thứ hai để xác nhận kết quả?

  Nếu quý vị có kết quả dương tính sau khi thực hiện xét nghiệm nhanh tại nhà, quý vị có thể muốn thực hiện xét nghiệm tại nhà lần thứ hai bằng một nhãn hiệu khác hoặc đến trung tâm xét nghiệm để xác nhận kết quả. Kết quả dương tính thường không sai sót với loại thử nghiệm tại nhà, nhưng chúng có thể xảy ra. Mặc dù vậy, bạn nên cho rằng kết quả dương tính là chính xác, đeo khẩu trang và tránh tiếp xúc gần với người khác cho đến khi bạn được kiểm tra lại. Nếu kết quả xét nghiệm dương tính của bạn đến từ phòng thí nghiệm, thì không cần thiết phải làm xét nghiệm thứ hai.

Tôi có cách nào biết mình bị nhiễm Omicron hay không?

Không. Trong đa số trường hợp, quý vị sẽ không biết quý vị bị nhiễm loại biến thể nào, phòng thử nghiệm thường sẽ không nói cho quý vị biết. Trong trường hợp nào đi nữa thì việc cách ly, kiểm soát và chữa trị không thay đổi.

Tôi nên nói cho ai biết mình bị dương tính?

Hãy nghĩ về nơi quý vị đã đến và ai có thể đã hít phải vi trùng của quý vị. Liên lạc với sở làm và cho họ biết. Hầu hết các nơi làm việc đều có sẵn các điều lệ để theo dõi dò tìm nguồn gốc khi một nhân viên có kết quả dương tính. Quý vị cũng muốn cảnh báo cho bất kỳ ai quý vị đã gặp để báo cho họ nguy cơ lây nhiễm, hãy quay lại ít nhất hai ngày trước khi quý vị đi xét nghiệm hoặc bắt đầu có các triệu chứng, Tiến sĩ Sax nói. CDC định nghĩa một người có nguy cơ lây nhiễm là một người ở cách quý vị chưa đầy sáu feet trong suốt 15 phút hoặc hơn.

Tiến sĩ Ashish K. Jha, Trưởng Khoa Y Tế Công Cộng thuộc Đại học Brown cho biết quý vị có thể cảm thấy choáng ngợp hoặc thậm chí là xấu hổ khi nói với mọi người về kết quả xét nghiệm dương tính của mình. “Nhiều người nghĩ rằng đây là một thất bại xấu hổ khi bị nhiễm bệnh,” nhưng Tiến sĩ Jha khẳng định rằng “Đây là một biến thể cực kỳ dễ lây lan. Rất nhiều người sẽ bị lây nhiễm. Vì vậy đây không phải là một sự thất bại về mặt đạo đức”.

Cũng đừng quên báo cho bác sĩ của quý vị biết, nhất là nếu quý vị có một tình trạng bệnh lý tiềm ẩn, chẳng hạn như huyết áp cao hoặc tiểu đường, khiến quý vị có nguy cơ bệnh nặng hơn.

Tôi có chọn lựa nào để chữa trị?

Theo dõi các triệu chứng của quý vị. Quý vị có thể sử dụng máy đo Ô-xy để theo dõi độ ô-xy trong máu. Hầu hết những người khỏe mạnh sẽ nhận được chỉ số ô-xy trong khoảng 95 đến 99 phần trăm. Quý vị nên tìm giúp đỡ từ bác sĩ nếu kết quả đọc giảm nhanh chóng hoặc mức độ giảm xuống 93 phần trăm hoặc thấp hơn. Các thiết bị có thể kém chính xác hơn đối với những người có làn da sẫm màu, vì vậy hãy chú ý đến các chỉ số cụ thể. Nếu chỉ số của quý vị giảm 4 điểm, quý vị nên đến gặp bác sĩ để kiểm tra. Quý vị cũng nên đi khám nếu diễn biến nặng hơn, khó thở hoặc có bất kỳ triệu chứng nào khiến quý vị lo lắng.

  Hãy tham khảo với bác sĩ xem quý vị có đủ điều kiện nhận liều kháng thể đơn dòng hay không, đây là một phương pháp điều trị có thể giúp cơ thể quý vị chống lại Covid-19 và giảm nguy cơ bệnh nặng, đặc biệt đối với những người thuộc nhóm có bệnh có nguy cơ bệnh nặng. Để liệu pháp kháng thể đơn dòng có hiệu quả nhất, nó cần được thực hiện ngay sau khi chẩn đoán, ngay cả khi quý vị chưa cảm thấy bệnh nặng. Nếu quý vị không có bác sĩ thường trực, quý vị cũng có thể liên lạc bệnh viện địa phương và hỏi về cách chữa trị, Tiến sĩ Celine Gounder, nhà dịch tễ học tại trường y tế N.Y.U. cho biết.

Một số người lo ngại rằng liệu pháp kháng thể đơn dòng sẽ không hoạt động hiệu quả chống lại biến thể Omicron, nhưng nhiều nghiên cứu hơn đang được tiến hành, theo lời của Tiến sĩ Jennifer Lighter, nhà dịch tễ học bệnh viện và chuyên gia về bệnh truyền nhiễm nhi khoa tại N.Y.U. Langone.

Thứ Tư tuần rồi, Cơ Quan Kiểm Soát Thực phẩm và Dược phẩm đã cho phép sử dụng viên thuốc viên đầu tiên để chữa trị Covid-19 do hãng dược phẩm Pfizer chế biến được gọi là Paxlovid, thuốc được phép dùng cho bệnh nhân từ 12 tuổi trở lên, những người dễ bị bệnh nặng do lớn tuổi hoặc mắc các bệnh lý như bệnh tim hoặc tiểu đường. Việc điều trị được thực hiện dưới dạng 30 viên thuốc trong năm ngày.

  Vào thứ Năm, F.D.A. cũng cho phép một loại thuốc viên do Merck chế biến được gọi là molnupiravir, dành cho những người từ 18 tuổi trở lên, những người dễ bị bệnh nặng do Covid-19, theo thông cáo từ chính quyền. Điều trị được thực hiện dưới dạng 40 viên thuốc trong năm ngày.

 

Khi nào tôi có thể ngưng cách ly?

  Trước đây, C.D.C. khuyến cáo thời gian cách ly 10 ngày đối với những người có kết quả xét nghiệm dương tính, bất kể tình trạng tiêm chủng của họ. Gần đây, CDC giảm thời hạn cách ly xuống 5 ngày, đối với các ca nhiễm không có triệu ..chứng. Để tính toán thời hạn cách ly, C.D.C. khuyên rằng quý vị nên coi ngày số 0 là ngày đầu tiên khi có triệu chứng xuất hiện. Nếu quý vị không có triệu chứng, C.D.C. đếm ngày số 0 là ngày xét nghiệm dương tính của quý vị.

Trong khi các trường học và hãng xưởng thường muốn quý vị cách ly trong 10 ngày trước khi quay trở lại, một số người đã được tiêm phòng có thể tự do di chuyển xung quanh nhà của họ sớm hơn nếu họ không sống chung với những người có nguy cơ bệnh lý cao. Tiến sĩ Jha nói: Nếu quý vị đã được tiêm phòng đầy đủ và không có các triệu chứng, quý vị có thể tự kiểm tra bắt đầu từ ngày thứ năm của bệnh, và ngừng cách ly nếu quý vị có hai lần xét nghiệm kháng nguyên âm tính cách nhau vài ngày.

Sau thời gian cách ly, quý vị nên thực hiện xét nghiệm kháng nguyên nhanh để xác nhận rằng mình không còn nhiễm bệnh. Tiến sĩ Jha khuyên nên xét nghiệm kháng nguyên thay vì xét nghiệm PCR trong trường hợp này, vì PCR của quý vị có thể vẫn dương tính trong vài ngày hoặc thậm chí vài tháng sau khi quý vị đã bình phục và không còn lây bệnh.

Nếu các triệu chứng của quý vị vẫn tiếp tục, quý vị nên hỏi ý kiến bác sĩ và cách ly với những người khác. Quý vị cũng có thể muốn thực hiện thêm thử nghiệm, Tiến sĩ Sell nói.

Những người bị yếu hệ miễn dịch hoặc có các bệnh lý tiềm ẩn khác có thể dễ bị nhiễm trùng kéo dài hơn. Tùy thuộc vào kết quả xét nghiệm, bác sĩ có thể khuyên quý vị nên kéo dài thời gian cách ly lên 10 ngày hay hơn nữa.

Điều gì sẽ xảy ra nếu tôi tiếp xúc với một người có kết quả xét nghiệm dương tính?

C.D.C. đã nói rằng những người đã được tiêm chủng đầy đủ không cần phải cách ly sau khi tiếp xúc với người đã nhiễm Covid-19 trừ khi họ có các triệu chứng. Tuy nhiên, những người được tiêm chủng đầy đủ nên đi xét nghiệm từ 5 đến 7 ngày sau khi tiếp xúc, ngay cả khi họ không có triệu chứng và đeo khẩu trang ở nơi công cộng trong 14 ngày sau khi tiếp xúc hoặc cho đến khi kết quả xét nghiệm của họ là âm tính. Hướng dẫn này có thể thay đổi khi chúng ta có thêm thông tin về Omicron.

Tôi đã bị Covid, tôi có nguy cơ bị nhiễm trở lại không?

Có. Mức độ bảo vệ bạn nhận được từ một lần nhiễm trùng trước đó rất khác nhau. Bạn sẽ được bảo vệ nhiều hơn nếu bạn cũng đã được tiêm phòng. Các nghiên cứu ban đầu cho thấy chỉ kháng thể từ một lần nhiễm trùng Covid trong quá khứ không phải là một biện pháp bảo vệ mạnh mẽ chống lại Omicron.

Tiến sĩ David Rubin, giám đốc PolicyLab tại Bệnh viện Nhi Đồng Philadelphia và là giáo sư nhi khoa tại Đại Học Y Khoa University of Pennsylvania’s Perelman School of Medicine cho biết: “Thật không may, việc tái nhiễm sau khi một người đã từng mắc Covid trước đó, có thể xảy ra và việc bảo vệ từ các lần nhiễm bệnh trước đó rất khác nhau và không thể đoán trước được. Vì vậy, một số người dường như được bảo vệ rất tốt và không bị lại Covid, nhưng những người khác có thể bị lại và thậm chí mắc bệnh khá nặng một lần nữa.”

Chứng tiểu đêm ở người già

Trong chương trình hôm nay, bác sĩ Hiền giải đáp thắc mắc của thính giả Phạm Hạnh, hiện cư ngụ tại bang Maryland, Hoa Kỳ, về chứng đi tiểu đêm ở người già.

Người lớn tuổi thường bị mất ngủ, lý do thường gặp nhất là phải đi tiểu nhiều ban đêm. Ngoài việc gây rối loạn giấc ngủ, bệnh nhân sáng sớm mệt mỏi, không nghỉ ngơi đầy đủ, nguy cơ té và có thể gẫy xương có thể là những chuyện nguy hiểm đi kèm theo chứng tiểu đêm.
Bệnh nhân đàn ông có thể có những triệu chứng kèm theo làm cho bác sĩ nghĩ đến những nguyên nhân ở đường tiểu phía dưới (lower urinary tract): như ban ngày đi tiểu liên miên (urinary frequency, (trên 8 lần/ngày)), dòng nước tiểu yếu, cần đi tiểu ngay (urgency), hay són tiểu (urinary incontinence).

 

Nguyên nhân chúng ta thường nghe đến là tuyến tiền liệt phì đại lành tính (benign prostate hypertrophy) (không phải ung thư) làm đường thoát ra của nước tiểu bị nhỏ lại và tiểu không thông, chia làm nhiều lần, do đó bác sĩ của vị thính giả đặt câu hỏi khuyên bệnh nhân đi mổ cắt tuyến tiền liệt. Phụ nữ có thể đi tiểu nhiều lần hơn lúc lớn tuổi, hoặc do kết quả sinh đẻ, hoặc do thói quen phụ nữ hay đi tiểu.

Vài ý niệm về cơ thể học:

Chúng ta có hai trái thận (kidney, Fr: rein) hai bên, phía sau và phía trên bụng. Hai thận lọc máu và bài tiết nước tiểu, đi xuống hai ống niệu quản (ureter), vào bọng đái (bladder) nằm giữa, phía dưới bụng. Bọng đái người lớn có nước tiểu chừng 300ml thì mắc tiểu, nếu bộ óc cho phép “mở cửa” thì nước tiểu thoát ra niệu đạo (tiểu tiện), nếu nín thêm bọng đái có thể chứa đến 600ml là tối đa.

Tuyến tiền liệt (prostate) là một tuyến ngoại tiết của bộ phận sinh dục nam, tuy nhiên gần đây người ta cũng đặt tên lại cho một số tuyến tương tự ở phái nữ là tuyến tiền liệt nữ (female prostate).

 

Ở phái nam, tuyến nằm dưới và nằm ngay trước ngõ nước tiểu đi ra của bàng quang (bọng đái, bladder), từ đó được đặt tên khoa học là prostate, có nghĩa là “đứng [pro] trước [stat], giữ cửa”, từ tiếng Việt tiền liệt cũng theo nghĩa đó. Trước đây, chúng ta còn gọi là “nhiếp hộ tuyến”. Tuyến tiết vào tinh dịch một số thành phần giúp nuôi dưỡng các tinh trùng.

Tuyến tiền liệt bao quanh, ôm lấy niệu đạo (urethra) là ống dẫn nước tiểu thoát ra từ bọng đái, nếu tuyến lớn quá (phì đại, hypertrophy), hoặc có ung bướu, tuyến có thể bóp nghẽn đường đi ra của nước tiểu và làm khó tiểu hoặc bí tiểu.

Tuy nhiên, chứng đi tiểu đêm không phải luôn luôn do tuyến tiền liệt, và tôi xin nêu sau đây những tin tức để chúng ta cùng học hỏi. Xin nhắc lại, tôi không có mục đích định bệnh và chữa bệnh trong chương trình y học này, và quý vị cần theo dõi mọi hướng dẫn của bác sĩ quý vị. 

 

Sau đây là những lý do khác nhau có thể gây chứng tiểu đêm:
1) Do nước tiểu nhiều lúc ban đêm (nocturnal polyuria):
●    -suy tim
●    -rối loạn chất nội tiết ADH (antidiuretic hormone, hay arginin vasopressin được hypothalamus của não bộ tiết ra) là chất đáng lẽ làm thận giữ lại nước nhiều hơn, làm nước tiểu cô đọng hơn, và thể tích nước tiểu giảm đi lúc ban đêm. Ngược lại ở một số người già có rất ít chất vasopressin này tiết ra ban đêm, nên lượng nước tiểu ban đêm quá nhiều.
●    -nước ứ phần dưới cơ thể (hạ chi), do các tĩnh mạch không hoạt động bình thường, do suy tim, do thiếu protein trong máu, do ăn mặn quá.
●    -uống thuốc lợi tiểu (diuretic) trước khi đi ngủ (ví dụ thuốc loại thiazide trị bệnh cao máu)
●    -ngưng thở (apnea) trong giấc ngủ vì bị đường hô hấp tắc nghẹt (obstructive sleep apnea), thiếu oxy trong máu gây ra áp suất trong động mạch phổi tăng, làm áp suất trong tâm nhĩ phải tăng và gây tác dụng tạo ra nước tiểu nhiều hơn.

 

Nếu bệnh nhân ngáy to, thỉnh thoảng yên lặng không nghe tiếng thở, nhất là người mập, nên coi chừng có sleep apnea hay không, bằng cách đo polysomnogram (đo tim, nhịp thở, oxy trong hơi thở, não điện đồ cùng một lúc trong khi bệnh nhân ngủ). Nếu cần, dùng CPAP cho apnea (máy tạo nên áp suất dương thường trực trong đường hô hấp trong lúc ngủ.)

2) Bệnh nhân nói chung tạo ra quá nhiều nước tiểu:
- do bệnh tiểu đường (đái tháo đường, diabetes)
- đái tháo nhạt (diabetes insipidus, do tổn thương não bộ, hoặc do thận bị hư /nephrogenic diabetes insipidus)
- uống nước quá nhiều (polydipsia)

 

3) Do thể tích (dung tích, capacity) bọng đái quá nhỏ về đêm:
- hệ thần kinh bọng đái bất thường (neurogenic bladder) không kiểm soát được
- viêm bọng đái (bàng quang)(cystitis)
- ung thư bọng đái, tiền liệt, niệu đạo (cancer of the bladder, prostate, urethra)
- thói quen đi tiểu lúc bọng đái chưa đầy  (~300-600ml)
- “overactive bladder” (OAB) (bọng đái “quá hoạt động”)
- lo âu (anxiety)
- rượu, cafe
- thuốc men:
●    caffeine, theophylline trị thông cuống phổi, thuốc lợi tiểu,
●    thuốc beta blockers (dùng trị bệnh cao huyết áp, làm cơ detrusor bọng đái co lại tăng risk són tiểu), thuốc alpha blocker ( giản nở các sợi cơ cỗ bọng đái), thuốc lợi tiểu (dùng trị bệnh cao huyết áp).
-sạn trong bọng đái

 

Nói chung, nếu cần nên đến bác sĩ gia đình để tìm xem chính xác nguyên nhân ở đâu, ngoài khả năng do tuyến tiền liệt gây ra. Nếu bác sĩ cho phép, có thể thử những biện pháp thông thường như:

●    Tránh uống nước quá nhiều, nhất là tối, 6h trước khi đi ngủ, ăn trái cây khô trước khi đi ngủ để giảm bớt nước tiểu ban đêm.
●    Tránh cà phê, trà, rượu, bia (la ve) và những thuốc lợi tiểu nếu có thể được.
●    Kê chân lên cao (lúc ngồi, nằm) ban ngày để tránh nước tụ xuống hai chân, mang vớ bó chặt để giảm bởt phù hai chân.
●    Cẩn thận thắp đèn sáng, nếu cần đi khám mắt xem thị lực có tốt không, có bị cườm mắt hay không, để tránh té, tai nạn lúc đi tiểu đêm.
Chúc bệnh nhân may mắn.

BS-HVH

Mất cơ có thể gây ra một loạt các vấn đề sức khỏe nhưng có thể ngăn ngừa được

Đây là một sự thật nghiêm túc: Bạn có thể mất tới 40% khối lượng cơ của mình trong độ tuổi từ 20 đến 80. Điều đó nghe có vẻ kỳ lạ, nhưng đó là một phần tự nhiên của quá trình lão hóa.

Được biết đến với tên gọi “thiểu cơ” (sarcopenia), đây là sự mất dần khối lượng cơ xảy ra khi chúng ta già đi. Mặc dù chúng ta có thể bắt đầu mất cơ từ độ tuổi 20, nhưng sự mất mát này thực sự tăng tốc khi chúng ta bước qua tuổi 60. Bên cạnh chứng thiểu cơ gây mất khối lượng cơ, chúng ta còn đồng thời tăng khối lượng mỡ và thấy sức cơ giảm mạnh. Tất cả những điều này có thể ảnh hưởng đến khả năng di chuyển của một người lớn tuổi.

Việc mất cơ có thể được ngăn ngừa — hoặc ít nhất là làm chậm — bằng một vài thay đổi trong lối sống, cụ thể là tập thể dục và ăn kiêng. (Ảnh nastya_ph / Shutterstock)

Khối lượng cơ đóng một vai trò rất lớn đối với sức khỏe của chúng ta. Nhiều đến mức thiểu cơ và thiểu cơ béo phì (sự kết hợp của khối lượng cơ thấp và tăng mỡ thừa), và chứng nhược cơ (mất sức mạnh của cơ) có liên quan đến một loạt các tình trạng sức khỏe đáng ngạc nhiên, từ bệnh tim, tiểu đường đến yếu ớt và sa sút trí tuệ.

Trên thực tế, ở những người đã mắc bệnh tim, những người có mức khối lượng cơ cao nhất dường như có cơ hội sống lâu hơn. Mặt khác, những người có lượng cơ thấp nhất dường như có nguy cơ chết sớm cao nhất bất kể nguyên nhân gì. Điều này cho thấy cơ có thể đóng một vai trò quan trọng trong việc bảo vệ sức khỏe tim mạch. Tại sao điều này xảy ra, chúng tôi chưa biết — nhưng nó có thể liên quan đến một loại chất myokine được tạo ra bởi các cơ khỏe mạnh, có thể giúp giảm viêm khắp cơ thể.

Một lợi ích chính khác của việc có cơ bắp khỏe mạnh là chúng giúp bảo vệ chúng ta khỏi bệnh tiểu đường. Khi chúng ta ăn và tiêu hóa carbohydrate – chẳng hạn như khoai tây, bánh mì hoặc gạo – đường đi vào máu của chúng ta, trong đó phần lớn được đưa đến cơ bắp của chúng ta. Cơ của chúng ta sử dụng đường này để tạo năng lượng hoặc lưu trữ dưới dạng glycogen để duy trì lượng đường trong máu ổn định. Quá trình này là một phần quan trọng trong việc kiểm soát lượng đường trong máu và giúp giải thích tại sao những người có ít cơ bắp lại dễ mắc bệnh tiểu đường.

Ở những người lớn tuổi, mức độ cơ bắp thấp cũng dẫn đến tình trạng yếu hơn và ít có khả năng thực hiện các hoạt động bình thường hàng ngày. Điều này có nghĩa là mọi người có thể gặp rắc rối với các công việc thường xuyên như ra khỏi giường, đứng lên khỏi ghế, leo cầu thang hoặc mang hàng tạp hóa. Tất cả những điều này có thể khiến việc sống độc lập trở nên khó khăn hơn rất nhiều. Khó khăn trong di chuyển cũng có nghĩa là mọi người sẽ di chuyển ít hơn, điều này làm tăng tốc độ mất cơ.

Những người bị chứng suy nhược cơ thể, sống ít vận động cũng có nguy cơ bị loãng xương cao hơn. Điều này là do các cơ hoạt động sẽ gửi tín hiệu đến xương giúp chúng chắc khỏe. Sự suy giảm sức mạnh do chứng suy nhược cơ thể làm con người có thể dễ bị ngã và gãy xương hơn. Một lần nữa, nỗi sợ hãi bị ngã này có thể khiến một số người ít vận động hơn, điều này có thể làm giảm chất lượng cuộc sống và khiến họ có nguy cơ trầm cảm hơn.

Mặc dù chứng thiểu cơ là một phần tự nhiên của quá trình lão hóa, nhưng việc mất cơ phần lớn tăng nhanh do không hoạt động. Khi chúng ta già đi, chúng ta có xu hướng di chuyển ít hơn. Tập thể dục là một trong những việc quan trọng mà cơ thể cần để giữ cho cơ bắp khỏe mạnh. Nếu không có tín hiệu đó, cơ của chúng ta bắt đầu nhỏ hơn và yếu đi theo thời gian. Ăn protein cũng giúp phát triển và duy trì cơ bắp. Tuy nhiên, khi chúng ta già đi, chúng ta có xu hướng chán ăn và ăn ít protein hơn, làm tăng nguy cơ mất cơ.

Ở người cao tuổi, nồng độ hormone testosterone và estrogen thấp hơn dẫn tới lượng chất béo trong cơ thể tăng lên, mức độ kháng insulin (cơ thể không thể dự trữ đường, dẫn tới tăng đường trong máu) và các phản ứng viêm cao hơn là những lý do khiến họ mất cơ dễ dàng hơn những người trẻ tuổi. Trên thực tế, tất cả các yếu tố này kết hợp lại dẫn đến một thứ gọi là “kháng” với hóc môn tăng trưởng. Điều này có nghĩa là tế bào trong cơ thể không phản ứng tốt với các hóc môn kích thích khiến cơ phát triển.

 

Protein trong chế độ ăn uống của bạn có thể giúp duy trì cơ bắp. (Ảnh New Africa/ Shutterstock)

Nếu điều đó vẫn chưa đủ, các lệnh hạn chế di chuyển do dịch COVID-19 hiện tại có thể khiến khả năng mất cơ nhiều hơn. Dữ liệu từ điện thoại thông minh đã cho thấy mọi người ít vận động hơn bình thường trong thời gian khóa máy. Chúng tôi cũng biết rằng chất lượng giấc ngủ của mọi người đã giảm và mọi người cảm thấy căng thẳng và lo lắng hơn. Những yếu tố này cũng có thể làm tăng tốc độ mất cơ bằng cách ảnh hưởng đến các hormone làm tăng phân hủy cơ và khuyến khích tăng cân bằng cách ảnh hưởng đến hormone thèm ăn, khiến mọi người ăn nhiều thực phẩm chế biến có nhiều calo hơn.

Đây được gọi là “khủng hoảng dị hóa đạm” —một khoảng thời gian ngắn khi các điều kiện kết hợp với nhau khiến khả năng mất cơ cao hơn nhiều. Một ví dụ khác về khủng hoảng dị hóa là nếu ai đó phải nhập viện hoặc buộc phải nằm trên giường nhiều ngày hoặc thậm chí vài tuần. COVID-19 rất có thể tạo ra một cuộc khủng hoảng dị hóa cho nhiều người lớn tuổi sau khi bị cách ly trong nhà.

Sự mất cơ có thể được ngăn ngừa — hoặc ít nhất là làm chậm — bằng một vài thay đổi trong lối sống, cụ thể là tập thể dục và ăn kiêng. Tập luyện sức bền, chẳng hạn như nâng tạ hoặc sử dụng dây kháng đàn hồi, giúp giữ cho cơ bắp khỏe mạnh và đi bộ thường xuyên cũng có thể hữu ích.

Chế độ ăn giàu protein, bao gồm các loại thực phẩm như thịt nạc, cá, trứng và các sản phẩm từ sữa ít béo, cũng có thể giúp xây dựng và duy trì nhiều cơ bắp hơn là chỉ tập thể dục. Bổ sung ít nhất 25 đến 40 gam protein mỗi bữa là đặc biệt quan trọng. Trên hết, các chất bổ sung có sẵn rộng rãi bao gồm vitamin D, dầu cá và creatine (một chất tự nhiên được tìm thấy trong các cơ giúp chúng sản sinh năng lượng) có thể giúp mọi người có thêm cơ bắp và cải thiện chất lượng cuộc sống khi họ già đi. Trong thời kỳ đại dịch này, khi khả năng mất cơ nhiều hơn, việc ưu tiên tập thể dục thường xuyên và chế độ ăn uống lành mạnh có thể tạo ra sự khác biệt lớn đối với sức khỏe lâu dài.

Richard Kirwan là Tiến sĩ và nhà nghiên cứu về dinh dưỡng và sinh lý học lâm sàng tại Đại học Liverpool John Moores ở Anh. Claire Stewart là giáo sư sinh học tế bào gốc tại Đại học Liverpool John Moores. Bài báo này được xuất bản lần đầu trên The Conversation.

Richard Kirwan và Claire Stewart

Công Thành biên dịch

Tình NHớ - Khánh Ly

Nhìn Những Mùa Thu Đi