Tu là phải tập, học là phải hành. Đừng share facebook rồi chẳng
làm gì cả. Phải sống thích nghi trong những năm bình thường mới và chăm sóc bản
thân nhiều hơn. Đây là giai đoạn bắt đầu nở rộ sinh hoạt nhóm, cộng đồng trong
thế giới phẳng.
Chính quyền chỉ tồn tại để duy trì an ninh, trật tự. Con người
chỉ phải lo kiếm cơm để sống và 50% còn lại sẽ sống trong thế giới ảo (?).
Già thì khổ, ai cũng biết. Sanh lão bệnh tử! Nhưng già vẫn có
thể sướng. Muốn sống lâu thì phải già chớ sao! Già có cái đẹp của già. Trái
chín cây bao giờ cũng ngon hơn trái giú ép. Cái sướng đầu tiên của già là biết
mình… già, thấy mình già, như trái chín cây thấy mình đang chín trên cây. Nhiều
người chối từ già, chối từ cái sự thật đó và tìm cách giấu cái già đi, như trái
chín cây ửng đỏ, mềm mại, thơm tho mà ráng căng cứng, xanh lè thì coi hổng
được.
Mỗi ngày nhìn vào gương, người già có thể phát hiện những vẻ đẹp
bất ngờ như những nếp nhăn mới xòe trên khóe mắt, bên vành môi, những món tóc
lén lút bạc chỗ này chỗ nọ, cứng đơ, xơ xác… mà không ngờ nhanh vậy!
Thực tế con người ta có cái khuynh hướng dễ thấy khổ hơn. Khổ dễ
nhận ra còn sướng thì khó biết! Một người luôn thấy mình sướng thì không khéo
người ta nghi ngờ là có vấn đề về tâm thần!
Nói chung, người già có ba nỗi khổ thường gặp nhất, nếu giải
quyết đựơc sẽ giúp họ sống “trăm năm hạnh phúc”:
* MỘT LÀ THIẾU BẠN!
Nhìn qua nhìn lại, bạn cũ rơi rụng dần… Thiếu bạn, dễ hụt hẫng,
cô đơn và dĩ nhiên… cô độc. Từ đó dễ thấy mình bị bỏ rơi, thấy không ai hiểu
mình!.
Người già chỉ sảng khoái khi được rôm rả với ai đó, nhất là
những ai “cùng một lứa bên trời lận đận”… Gặp đựơc bạn tâm giao thì quả là một
liều thuốc bổ mà không bác sĩ nào có thể biên toa cho họ mua được!
Để giải quyết chuyện này, ở một số nước tiên tiến, người ta mở
các phòng tư vấn, giới thiệu cho những người già cùng sở thích, cùng tánh khí,
có dịp làm quen với nhau. Người già tự giới thiệu mình và nêu “tiêu chuẩn”
người bạn mình muốn làm quen.
Rồi họ dạy người già học vi tính để có thể “chat”, “meo” với
nhau chia sẻ tâm tình, giải tỏa stress… Thỉnh thỏang tổ chức cho các cụ họp mặt
đâu đó để được trực tiếp gặp gỡ, trao đổi, dòm ngó, khen ngợi hoặc… chê bai lẫn
nhau. Khen ngợi chê bai gì đều có lợi cho sức khỏe! Có dịp tương tác, có dịp
cãi nhau là sướng rồi. Các tế bào não sẽ đựơc kích thích, đựơc hoạt hóa, sẽ
tiết ra nhiều kích thích tố. Tuyến thượng thận sẽ hăng lên, làm việc năng nổ,
tạo ra cortisol và epinephrine làm cho máu huyết lưu thông, hơi thở trở nên
sảng khóai, rồi tuyến sinh dục tạo ra DHEA (dehydroepiandoster one), một kích
thích tố làm cho người ta trẻ lại, trẻ không ngờ!…
Dĩ nhiên phải chọn một nơi có không khí trong lành. Hoa cỏ thiên
nhiên. Thức ăn theo yêu cầu. Gợi nhớ những kỷ niệm xưa… Rồi dạy các cụ vẽ
tranh, làm thơ, nắn tượng… Tổ chức triển lãm cho các cụ. Rồi trình diễn văn
nghệ cây nhà lá vườn. Các cụ dư sức viết kịch bản và đạo diễn. Coi văn nghệ
không sướng bằng làm văn nghệ!
* CÁI THIẾU THỨ HAI LÀ THIẾU ĂN!
Thực vậy. Ăn không phải là tọng là nuốt là xực là ngấu nghiến…
cho nhiều thức ăn! Ăn không phải là nhồi nhét cho đầy bao tử! Trong cuộc sống
hằng ngày có nhiều thứ nuốt không trôi lắm! Chẳng hạn ăn trong nỗi sợ hãi, lo
âu, bực tức; ăn trong nỗi chờ đợi, giận hờn thì nuốt sao trôi? Nuốt là một phản
xạ đặc biệt của thực quản dưới sự điều khiển của hệ thần kinh. Một người trồng
chuối ngược vẫn có thể nuốt được dễ dàng! Nhưng khi buồn lo thì phản xạ nuốt bị
cắt đứt!
Nhưng các cụ thiếu ăn, thiếu năng lựơng phần lớn là do sợ bệnh,
kiêng khem quá đáng. Bác sĩ lại hay hù, làm cho họ sợ thêm! Nói chung, chuyện
ăn uống nên nghe theo mệnh lệnh của… bao tử.
“Listen to your body”. Hãy lắng nghe sự mách bảo của cơ thể
mình! Cơ thể nói… thèm ăn cái gì thì nó đang cần cái đó, thiếu cái đó! Nhưng
nhớ ăn là chuyện của văn hóa! Chuyện của ngàn năm, đâu phải một ngày một buổi.
Món ăn gắn với kỷ niệm, gắn với thói quen, gắn với mùi vị từ thuở còn thơ!
Người già có thể thích những món ăn… kỳ cục, không sao. Đừng ép! Miễn đủ bốn
nhóm: bột, đạm, dầu, rau… Mắm nêm, mắm ruốc, mắm sặc, mắm bồ hóc, tương chao…
đều tốt cả. Miễn đừng quá mặn, quá ngọt…là đựơc. Cách ăn cũng vậy. Hãy để các
cụ tự do tự tại đến mức có thể đựơc. Đừng ép ăn, đừng đút ăn, đừng làm “hư” các
cụ!
Cũng cần có sự hào hứng, sảng khoái, vui vẻ trong bữa ăn.. Con
cháu hiếu thảo phải biết… giành ăn với các cụ. Men tiêu hoá được tiết ra từ tâm
hồn chớ không chỉ từ bao tử.
* CÁI THIẾU THỨ BA LÀ THIẾU VẬN ĐỘNG!
Già thì hai chân trở nên nặng nề, như mọc dài ra, biểu không
chịu nghe lời ta nữa! Các khớp cứng lại, sưng lên, xương thì mỏng ra, dòn tan,
dễ vỡ, dễ gãy!
Bác sĩ thường khuyên vận động mà không hướng dẫn kỹ dễ làm các
cụ ráng quá sức chịu đựng, lâm bệnh thêm. Phải làm sao cho nhẹ nhàng mà hiệu
quả, phù hợp với tuổi tác, với sức khỏe. Phải từ từ và đều đều. Ngày xưa người
ta săn bắn, hái lượm, đánh cá, làm ruộng, làm rẫy… lao động suốt ngày. Bây giờ
chỉ ngồi quanh quẩn trong bốn bức tường trước TV!. Có một nguyên tắc “Use it or
lose it!” Cái gì không xài thì teo! Thời đại bây giờ người ta xài cái đầu nhiều
quá, nên “đầu thì to mà đít thì teo”. Thật đáng tiếc!
Không cần đi đâu xa. Có thể tập trong nhà. Nếu nhà có cầu thang
thì đi cầu thang ngày mươi bận rất tốt. Đi vòng vòng trong phòng cũng được.
Đừng có ráng lập “thành tích” làm gì! Tập cho mình thôi.. Từ từ và đều đều… Đến
lúc nào thấy ghiền, bỏ tập một buổi… chịu hổng nổi là được!
Nguyên tắc chung là kết hợp hơi thở với vận động. Chậm rãi, nhịp
nhàng. Lạy Phật cũng phải đúng… kỹ thuật để khỏi đau lưng, vẹo cột sống. Đúng
kỹ thuật là giữ tư thế và kết hợp với hơi thở. Đó cũng chính là thiền, là yoga,
dưỡng sinh…! Vận động thể lực đúng cách thì già sẽ chậm lại. Giảm trầm cảm,
buồn lo. Phấn chấn, tự tin. Dễ ăn, dễ ngủ…
Tóm lại, giải quyết được “ba cái lăng nhăng” đó thì có thể già
mà… sướng!
1. Giữa sữa và sữa đậu nành, hãy nên chọn đậu nành.
2. Nếu cảm thấy rằng bạn vẫn có thể ăn thêm một nửa bát cơm nữa thì tốt nhất hãy rời khỏi bàn ăn. Chỉ ăn no khoảng 70 – 80% là tốt nhất.
3. Ngay cả khi cơ thể bạn không cảm thấy đói khát, tốt nhất vẫn duy trì uống tối thiểu 4 ly nước mỗi ngày.
4. Nên bổ sung sữa chua nhiều hơn.
5. Tránh xa thuốc lá và rượu.
6. Thêm thành phần ngũ cốc và rau vào chế độ ăn bình thường hàng ngày.
7. Uống trà xanh tốt hơn hồng trà.
8. Coi trọng bữa sáng sẽ tốt hơn là bữa tối
9. Kiểm soát lượng muối
10. Nên đánh răng sau khi thức dậy, sau đó uống nước.
11. Không ăn (uống) nước canh lẩu khi đã được nấu đi nấu lại quá lâu.
12. Ăn mỗi ngày 2 quả táo vào buổi sáng và buổi tối sẽ giải quyết và cải thiện hiệu quả tình trạng táo bón.
13. Ăn trái cây trước bữa ăn tốt hơn sau bữa ăn.
14. Ăn cá ít nhất một lần một tuần.
15. Tránh xa đồ uống có ga.
16. Bạn có thể uống một ly rượu vang đỏ trước khi đi ngủ.
11 LỜI KHUYÊN VỀ VẬN ĐỘNG
1. Tận hưởng ánh nắng mặt trời trong khoảng thời gian từ 8-9h sáng;
2. Nên chạy bộ chậm và đi bộ nhanh
3. Thói quen ngâm chân nước ấm có hiệu quả tốt trong việc ngăn ngừa chứng bệnh giãn tĩnh mạch.
4. Khi tinh thần mệt mỏi, không cần thiết phải tập thể dục để xoa dịu nó, cách tốt nhất là nghỉ ngơi, điều này quan trọng hơn.
5. Hạn chế tập thể thao ngoài trời vào mùa đông khi thời tiết quá lạnh giá.
6, Di chuyển khoảng cách dưới 10 tầng, không nên đi thang máy.
7. Nên thường xuyên đứng xem TV.
8. Tập thể dục trong nửa giờ mỗi ngày thay vì 3 giờ vào cuối tuần.
9. Nên thường xuyên đi dạo
10. Nằm ngủ trên một chiếc giường có đệm cứng vừa sẽ thuận lợi hơn cho sức khỏe cột sống.
11. Nghỉ ngơi ít nhất nửa giờ sau khi tập thể dục rồi sau đó mới có thể đi tắm.
5 LỜI KHUYÊN VỀ SINH LÝ HỌC
1. Không nên ngồi vắt chéo chân (chân chữ ngũ), để tránh không làm đè nén các dây thần kinh.
2. Quần áo của năm ngoái nên được lấy ra phơi nắng trước khi tiếp xúc và mặc lại.
3. Không nên suốt ngày ăn lại thức ăn thừa.
4. Không nên gội đầu quá nhiều, 2-3 ngày gội 1 lần là được.
5. Buổi trưa nhất định phải nằm xuống nghỉ ngơi, nhưng không nên quá 40 phút.
5 LỜI KHUYÊN VỀ MỐI QUAN HỆ VỚI BẠN ĐỜI
1. Đừng dành quá nhiều thời gian chăm sóc con cái hay các mối quan hệ bên ngoài khác mà bỏ qua việc quan tâm tới chồng/vợ của bạn.
2. Những cảm xúc dành cho người yêu, cũng cần phải đầu tư bằng cả trái tim chân thành và dụng công.
3. Nếu như có xung đột xảy ra, mỗi người nên tự lùi lại 1 bước.
4. Thỉnh thoảng nên tạo ra một chút ngạc nhiên.
5. Đừng quên ngày sinh nhật của người ấy.
5 LỜI KHUYÊN VỀ HẠNH PHÚC
1. Trân trọng mọi thứ bạn đang có trong hiện tại, ngay bây giờ.
2. Con người ta sống vốn chỉ là những trạng thái cảm xúc, tâm trạng. Hãy nắm lấy hôm nay, xây dựng cho ngày mai và lưu giữ mãi mãi ở những ngày sau.
3. Chỉ cần bạn biết cảm nhận mọi thứ bằng trái tim, thì hạnh phúc sẽ luôn luôn hiện hữu ở bên cạnh bạn.
4. Biết đủ là đủ, tự hài lòng chính là hạnh phúc.
5. Chỉ cần có những người thân đồng hành với mình, có bạn bè quan tâm thân thiết, có một cơ thể khỏe mạnh, chỉ như vậy thôi, bạn đã là người hạnh phúc nhất thế giới.
KỸ THUẬT THỞ GIÚP NGỦ NHANH & SÂU 4-7-8
Phương pháp "hơi thở thư giãn", bao gồm thở vào trong 4 giây, giữ hơi trong 7 giây và thở ra trong 8 giây.
Kỹ thuật thở này đòi hỏi một người phải tập trung vào việc điều hòa hơi thở, thay vì suy nghĩ và lo lắng khi bạn nằm xuống ngủ vào ban đêm.
Cách thở này có nguồn gốc từ một bài tập thở của Ấn Độ tên pranayama (điều hòa hơi thở), hiện vẫn được áp dụng trong yoga, thiền..
Các bước thực hiện:
Bước 1: Thở ra, hoặc thổi hơi ra hoàn toàn bằng miệng. Lưu ý thở mạnh, tạo thành tiếng. Đầu lưỡi đặt đằng sau răng hàm trên.
Bước 2: Đóng miệng, hít nhẹ nhàng bằng mũi, đếm thầm trong đầu đến 4.
Bước 3: Nín thở, đếm đến 7.
Bước 4: Lại thở mạnh ra thành tiếng, đếm đến 8.
Bước 5: Đóng miệng vào và hít nhẹ nhàng, lặp lại toàn bộ quá trình thêm ba lần nữa.
Nếu kỹ thuật này chưa đủ giúp bạn ngủ nhanh thì nên được kết hợp với các vật dụng hỗ trợ như mặt nạ ngủ, nút tai, nhạc thư giãn, tinh dầu khuếch tán hoa oải hương hoặc tránh uống nước có caffeine trước khi ngủ.
QUY TẮC 3 PHÚT SỐNG KHỎE SUỐT ĐỜI
Chải răng trong 3 phút
Phương pháp đánh răng “3-3-3”, tức là mỗi ngày nên đánh răng 3 lần, sau bữa ăn 3 phút, mỗi lần đánh 3 phút. Nguyên tắc cơ bản khi đánh răng là chải sạch mọi mặt, từ bên trong lẫn bên ngoài của hàm răng.
Nằm trên giường 3 phút sau khi tỉnh dậy
25% trường hợp đột quỵ và đột tử xảy ra vào buổi sáng từ 7h đến 8h. Người già bị huyết áp cao hoặc mắc bệnh tim, mỗi khi thức giấc không nên ngồi dậy ngay mà trước tiên hãy nhắm mắt dưỡng tâm 3 phút rồi từ từ vận động từ tứ chi đến phần đầu, cổ.
Đun nước thêm 3 phút sau khi sôi
Khi đun nước cần làm theo các bước: Trước tiên, để nước trong ấm một lúc rồi mới bắt đầu đun sôi; khi nước sôi mở nắp ấm; cuối cùng đợi nước sôi tầm ba phút và để lửa nhỏ. Cách đun này giúp các chất có hại trong nước bay hơi.
Ăn đồ nóng và uống lạnh cách nhau 3 phút
Sau khi ăn đồ nóng huyết quản sẽ giãn ra. Nếu uống nước lạnh ngay, huyết quản đột ngột co lại làm huyết áp tăng cao dẫn đến đau đầu, buồn nôn, đau bụng. Vì vậy, tốt nhất không nên ăn đồ nóng và đồ lạnh cùng lúc mà nên cách 3 phút.
Ngâm trà trong 3 phút
Ngâm trà trong nước 70-80 độ C khoảng 3 phút sau đó thay nước và tiếp tục ngâm trà thêm 3 phút nữa làm tăng hương vị của trà. Bên cạnh đó, caffeine tiết ra giúp người uống tỉnh táo, sảng khoái tinh thần.
Không tức giận quá 3 phút
Năng lượng tiêu tốn trong 10 phút tức giận tương đương khi chạy 3.000 m. Ngoài ra, các phản ứng sinh lý lúc tức giận kích thích cơ thể sản sinh các chất độc phức tạp hơn bất cứ cảm xúc nào. Do đó, người tức giận khó sống lâu. Muốn tăng sức khỏe cũng như kéo dài tuổi thọ, bạn không nên tức giận quá.
Thường thường người ta đều tưởng rằng vận động thể thao thể dục với cường độ mạnh như chạy marathon, tennis, vũ cầu kéo dài, bơi đua, tập tạ, đánh võ, chạy xe đạp nhanh .v.v.. cho đến khi thở mệt hỗn hển, mồ hôi ra như tắm tức là có tác dụng giảm mỡ trong máu (cholesterol, triglycerid). Rồi khi đi thử máu thấy mỡ vẫn còn cao như cũ hoặc siêu âm thấy gan vẫn còn bị nhiễm mỡ, không bớt gì hết. Tại sao ?
VẬN ĐỘNG THẾ NÀO
ĐỂ GIẢM MỠ TRONG MÁU
BS. Lê văn Vĩnh, TP. HCM
Trong cuộc sống văn minh và đầy đủ dinh dưỡng như hiện nay, bệnh lý tim mạch và đột quị cũng như béo phì chiếm một tỷ lệ tử vong hoặc tàn phế rất cao không chỉ xảy đến cho người già mà còn cho người trẻ nữa nếu không biết cách hạn chế dinh dưỡng và tập luyện một cách hợp lý trong sự thu nhập đường và mỡ vào cơ thể chúng ta
Có rất nhiều người nghĩ rằng chơi thể dục thể thao với cường độ mạnh là hoặc thể dục qua loa sơ sơ là có thể làm tiêu mỡ, đường nhưng sự thật là không phải thế… Rốt cuộc theo với thời gian năm tháng bệnh tật kéo đến rất sớm như gan nhiễm mỡ, cao huyết áp, tiểu đường, xơ vữa động mạch, nhồi máu cơ tim và đột quị….. Do đó bài viết này nhằm giúp quí bạn hiểu rõ và nắm vững sự vận động hợp lý trong mục tiêu ngừa và trị liệu các rối loạn chuyễn hóa mỡ bằng phương thức vận động
TỪ MỘT LÁ THƯ THẮC MẮC…
Tôi năm nay 55 tuổi, thử máu thấy cholesterol cao, mỡ máu tăng (triglycerid) , gan nhiễm mỡ, vợ tôi 50 tuổi người gầy ốm cũng bị cao như tôi. Tôi đánh tennis, vợ tôi chơi vũ cầu liên tục 2 giờ mỗi ngày, Sáu tháng sau thử lại cả 2 người thì vẫn thấy mỡ và cholesterol cao không giảm cùng với sự tồn tại gan nhiễm mỡ. Tôi thắc mắc là tại sao có vận động cơ thể tối đa đều đặn như thế mà không giảm mỡ trong máu và vợ tôi gầy ốm mà tại sao vẫn bị mỡ cao ?
ĐỐI TƯỢNG BỊ MỠ CAO TRONG MÁU
- Thông thường là những người ăn uống nhiều chất mỡ, tinh bột, đường và lười vận động
- Không có nghĩa là mập mới bị mỡ cao trong máu, vì khi cơ thể đến lứa tuối trên 50, chuyển hóa đã bắt đầu kém không chuyển hóa hết mỡ hằng ngày do thức ăn đưa vào trong cơ thế, do đó dù ăn ít mỡ hoặc gầy ốm cũng có thể bị mỡ cao trong máu gọi là rối loạn chuyển hóa mỡ do tuổi già.
VẬN ĐỘNG THẾ NÀO ?
Thường thường người ta đều tưởng rằng vận động thể thao thể dục với cường độ mạnh như chạy marathon, tennis, vũ cầu kéo dài, bơi đua, tập tạ, đánh võ, chạy xe đạp nhanh.v.v.. cho đến khi thở mệt hỗn hển, mồ hôi ra như tắm tức là có tác dụng giảm mỡ trong máu (cholesterol, triglycerid) . Rồi khi đi thử máu thấy mỡ vẫn còn cao như cũ hoặc siêu âm thấy gan vẫn còn bị nhiễm mỡ, không bớt gì hết. Tại sao ? Ta hãy phân tích sự chuyển hóa của mỡ trong sự vận động sau đây:
Cường độ vận động gồm 2 loại, đó là vận động có oxy và vận động không có oxy
1. Vận động có oxy: là loại vận động có cường độ nhẹ và vừa như đi bộ, chạy chậm, nhảy dây, đi xe đạp chậm, tập dưỡng sinh…cơ thể có đủ oxy, cơ bắp chủ yếu xử dụng năng lượng thu được từ sự oxy hóa acid béo, mỡ được tiêu hao nhanh. Nếu vận động nhẹ mà thời gian dài thì sự giảm mỡ sẽ trên 80%, nếu vận động với cường độ vừa thì tỷ lệ tiêu hao mỡ và đường bằng nhau tức là 50/50%. Nếu vận động có cường độ lớn mạnh mẽ thì sự tiêu hao mỡ chỉ chiếm 15 – 20 % mà thôi.
Chỉ sau 20 phút vận động, cơ thể mới bắt đầu dùng mỡ để tạo năng lượng, trong 20 phút này chỉ có đường glucose được tiêu thụ mà thôi do đó muốn tiêu hao mỡ thì phải vận động trên 30 phút khi đó mỡ và glycogen (là loại đường từ glucose được dự trữ ở gan và cơ) mới được chuyển hóa thành năng lượng. Cùng với sự kéo dài thời gian vận động thì sẽ tiêu hao được mỡ từ 70 – 90%. Do đó vận động dưới 30 phút là không có tác dụng giảm mỡ gì cả dù cường độ lớn hay nhỏ.
Thời gian vận động phải liên tục không gián đoạn ví dụ đi bộ nên đi bộ nhanh hơn là đi bộ chậm trên 30 phút liên tục không nghỉ nửa chừng chứ không phải đi một đoạn rồi nghỉ rồi đi lại. Như vậy là không có tác dụng tiêu mỡ và nên nhớ lúc vận động phải có thở hít sâu, đều đặn bằng mũi hít vào và bằng miệng thở ra. Tóm lại vận động trung bình từ 45 – 60 phút là tốt nhất, nếu ít quá thì tác dụng chẳng là bao.
Trong sự vận động như đi bộ thì theo nghiên cứu nếu đi nhanh vào buổi sáng 1-2 giờ, lượng chất béo tiêu hao không đáng là bao nhưng trái lại buổi tối dù chỉ đi bộ nửa giờ lượng chất béo tiêu hao lại tăng rõ rệt. Sở dĩ như thế là do đồng hồ sinh học của cơ thể quyết định. Thống kê cho thấy 2 giờ sau ăn tối đi bộ khoảng 40 – 60 phút thì lượng chất béo tiêu hao nhiều nhất, có thể làm giảm sự thèm ăn, rất có lợi cho sự giảm cholesterol và triglycerid trong máu.
Khoảng cách đi bộ càng dài thì mỡ máu càng giảm
Tốc độ đi khoảng 10km/giờ
tức là đi nhanh mới đạt mục
tiêu giảm mỡ nhiều
2. Vận động không có oxy : là loại vận động có cường độ mạnh mẽ như chạy, đá bóng, bóng rỗ, nhảy cao, nhảy xa, bơi đua, tập tạ, tennis…Vận động này đòi hỏi oxy thật cao, trong lúc cơ thể không cung cấp đủ oxy , năng lượng có được là từ chuyển hóa đường glucose theo con đường vô khí (không có oxy), cuối cùng sẽ tạo acid lactic tăng cao sẽ ức chế sự phóng thích acid béo tự do, giảm sự chuyển hóa mỡ lipid. Do đó đối với cường độ vận động quá lớn sẽ không có tác dụng giảm mỡ trong cơ thể chỉ tiêu hao chất đường mà thôi.
Hơn nữa, khi vận động mạnh mẽ, ta phải thở nhanh và gấp để bù oxygen thiếu hụt thì sẽ đưa đến sự gia tăng thông khí phổi tức là thở hỗn hển, thở cạn làm tăng sự thải CO2 nhanh, cuối cùng nồng độ CO2 giảm trong máu và sự bù đắp lượng oxy thu vào không cao. Kết quả là sẽ làm co thắt mạch máu não và cơ tim đồng thời ức chế sự di chuyển oxygen từ huyết sắc tố sang các tế bào. Mức độ C02 quá thấp có thể đưa đến thiếu máu não và thiếu máu cơ tim cục bộ. Chính điều này gây ra những tai biến như đột quị, nhồi máu cơ tim, cao huyết áp nhất là ở lứa tuổi 50 trở lên khi vận động mạnh. Ngay cả tuổi trẻ cũng có thể bị nếu sự vận động mạnh mẽ này kéo dài như ở các cầu thủ bóng đá, tuy họ còn trẻ nhưng vẫn bị đột quị trong lúc đá bóng mà thỉnh thoảng chúng ta thường thấy.
3.Làm thế nào biết được vận động có oxy hoặc không có oxy ?
Lượng tiêu hao oxy tỷ lệ thuận với nhịp tim nên chỉ cần đo mạch đập của mình trong lúc luyện tập là biết được sự vận động có thích hợp hay không.
Muốn cho mỡ được đốt cháy thì phải vận động nhẹ và vừa. Thời gian vận động càng dài, tốc độ càng chậm thì lượng mỡ tiêu hao càng nhiều. Ta có thể theo công thức sau đây để giảm mỡ một cách lý tưởng :
Nhịp tim : (220-số tuổi) x (60% hoặc70%)
Ví dụ : Người 50 tuổi thì phải có nhịp tim tối đa trong lúc vận động là :
220-50 x 70% = 119 lần/phút
Như thế ta phải kiểm tra nhịp tim bằng cách đo mạch đập ở cổ tay phải nhỏ hơn hoặc bằng 119 lần /phút thì mới có tác dụng giảm mỡ. Nếu trên số ấy thì là vận động mạnh chỉ có đường và protein tiêu hao mà thôi
Từ đó ta thấy những máy đi bộ ở nhà của các nước Tây phương luôn luôn có một cái hộp nhỏ gắn ở trên và trước mặt máy để đo nhịp tim của người tập rất tiện lợi cho ta điều chỉnh cường độ đi bộ của chính mình có oxy hay là không có oxy.
VÀI ĐIỂM CẦN LƯU Ý
- Lẽ dĩ nhiên tập luyện vận động phải kèm theo chế độ dinh dưỡng hạn chế tinh bột, đường và mỡ.
- Ăn vừa phải trái cây vì đường của trái cây là fructose, nếu dư thì sẽ biến thành mỡ trong cơ thể
- Nước ngọt bánh kẹo cũng phải hạn chế
- Nếu vận động mỗi ngày trên 30 phút thôi cho dù không thay đổi chế độ ăn uống cũng có thể làm thể trọng giảm dần trong nửa năm. Nhưng nếu tiết thực mà không vận động thì sẽ không giảm mỡ và không giảm thể trọng
-Nếu thời gian vận động trong 20 phút thì chỉ có thể khống chế tăng thể trọng mà không thể giảm thể trọng
-Phải vận động đều đặn, tối thiểu 3 lần/tuần, nếu hằng ngày thì càng tốt. Sau khi vận động thì hiệu ứng miễn dịch, giảm mỡ có lợi cho sức khỏe chỉ tồn tại 48 giờ mà thôi nếu không vận động trở lại thì hiệu ứng đó không còn nữa
- Sự vận động hợp lý như đi bộ nhanh 60 phút/ngày sẽ cho ta nhiều tác dụng ích lợi như : giảm cholesterol và triglycerid máu, HDL tỷ trọng cao (high density lipoprotein) có lợi gia tăng trong việc huy động mỡ từ ngoại biên như thành mạch máu trở về gan giúp cho mạch máu không bị xơ vữa tránh đột quị và nhồi máu cơ tim. Và LDL tỷ trọng thấp (low density lipoprotein) có hại giảm (LDL có nhiệm vụ chuyển mỡ ra ngọai biên ứ đọng ở thành mạch máu rất nguy hiểm)
-Vận động hợp lý cũng làm giảm huyết áp, ngừa bệnh tiểu đường type 2 và bệnh béo phì
- Dưỡng sinh khí công có tác dụng giảm mỡ không ? Chỉ có khí công động là có thể giảm mỡ được với điều kiện phải luyện tập liên tục trên 30 phút hằng ngày kèm theo chế đô ăn kiêng hợp lý
Tóm lại, muốn giảm mỡ hoặc chống béo phì thì nên vận động nhẹ vừa, kéo dài liên tục trên 30 phút, lý tưởng là 1 giờ kết hợp với tiết thực giảm mỡ, đường và đơn giản nhất là đi bộ nhanh mà ai ai cũng có thể thực hiện được.
Những
sai lầm người bệnh tiểu đường thường gặp khi uống thuốc là ỷ vào thuốc
mà không kiểm soát chế độ ăn, ngưng sử dụng thuốc đột ngột khi thấy
đường huyết cải thiện,…Bệnh nhân phải lưu ý uống thuốc tiểu đường đúng
cách để cải thiện tình trạng bệnh trong lâu dài.
Trước kia, tâm lý người bệnh đều cho rằng, mắc tiểu đường đồng nghĩa đã ký vào “bản án tử”. Song cùng với sự phát triển của y học và thông tin, bệnh nhân tiểu đường đã có thêm nhiều kiến thứckiểm soát lượng đường máu hiệu quả, phòng tránh được biến chứng của bệnh tiểu đường
và giảm thiểu nguy cơ tử vong. Dù vậy, vẫn có nhiều trường hợp không
tránh khỏi sai lầm khi uống thuốc điều trị tiểu đường làm tình trạng
bệnh càng nặng hơn.
1. Những sai lầm thường gặp khi bệnh nhân uống thuốc
Sai lầm 1: Tự ý dùng thuốc khi phát hiện bệnh, bỏ qua giai đoạn điều trị bệnh tiểu đường không dùng thuốc
Đối với những bệnh nhân
mới được chẩn đoán mắc bệnh tiểu đường, nguyên tắc điều trị trong giai
đoạn này không phải là uống thuốc ngay khi phát hiện ra đường huyết ở
mức bất ổn. Việc uống thuốc chỉ cần thiết khi đường huyết quá cao, ở mức
có khả năng hôn mê, cần phải hạ xuống nhanh chóng. Bệnh nhân bị tiểu
đường giai đoạn đầu phải hướng đến chế độ ăn uống lành mạnh và luyện tập
hợp lý. Nếu vẫn không giảm được mới được bác sĩ chỉ định dùng thuốc.
Uống thuốc tiểu đường đúng cách là như nào? (ảnh: Internet)
>> Vậy “Khi nào bệnh nhân tiểu đường phải sử dụng liệu pháp bằng thuốc?” cùng tìm hiểu TẠI ĐÂY
Sai lầm 2: Người bệnh ỷ lại, lạm dụng thuốc
Nhiều người có suy nghĩ sai lầm rằng uống thuốc sẽ làm giảm đường huyết, không cần kiểm soát chế độ ăn uống,
không cần kiêng khem bất cứ thứ gì. Điều này rất nguy hiểm, giả sử bữa
nào quên không uống thuốc thì lượng đường huyết của người đó sẽ đột ngột
vọt lên cao và có khả năng dẫn đến hôn mê.
Khi lượng đường hấp thu
từ thức ăn được đưa vào máu cao thường xuyên trong một thời dài, lượng
máu đến thận lớn, thận phải tăng cường hoạt động, tăng lọc, tăng áp lực
làm cho các lỗ lọc dần to lên, chức năng lọc của thận không được đảm
bảo. Sự dày màng đáy mao mạch cầu thận gây xơ cầu thận, giảm mức lọc cầu
thận và cuối cùng dẫn đến suy thận.
Nếu người bệnh ỷ lại
vào thuốc mà không kiểm soát tốt đường huyết bằng ăn uống hoặc vận động,
dần dần gây rối loạn chuyển hóa lipid, ảnh hưởng đến chức năng gan, đưa
bệnh nhân vào vòng luẩn quẩn tăng liều thuốc – tạo gánh nặng cho gan.
Sai lầm 3: Uống thuốc “ngẫu hứng” khi nhớ khi quên
Ngoài trường hợp quên
uống thuốc, bệnh nhân còn không nhớ giờ uống thuốc, dẫn đến uống thuốc
sai cách. Với những cách uống thuốc như vậy tất nhiên không mang lại
hiệu quả mà có thể còn khiến cho lượng đường trong máu của bệnh nhân
tăng hoặc hạ bất thường, ảnh hưởng xấu tới sức khỏe. Do đó, để khắc phục
tình trạng này, người bệnh nên ghi cách sử dụng thuốc vào giấy nhớ dán
vào từng vỉ thuốc hoặc đặt đồng hồ báo thức giờ uống thuốc theo chỉ
định.
Bệnh nhân có thể đặt đồng hồ báo thức để nhắc nhở giờ uống thuốc (ảnh: Internet)
Sai lầm 4: Chỉ uống thuốc điều trị đường huyết mà bỏ qua các loại cơ quan khác trong cơ thể
Thông thường, người bệnh tiểu đường khi bị rối loạn chuyển hóa glucid sẽ kéo theo rối loạn chuyển hóa lipid máu.
Vì thế, bệnh nhân thường kèm theo tình trạng mỡ máu tăng. Mỡ máu xấu
tích lũy tạo mảng bám trên thành mạch, gây xơ vữa mạch máu, tạo thành
khối máu, cao huyết áp, bệnh động mạch vành ở người tiểu đường,…Đây
gọi là biến chứng mạch máu lớn, là nguyên nhân gây tử vong cho khoảng
70% bệnh nhân tiểu đường. Vì vậy, cùng với việc uống thuốc tiểu đường,
người bệnh cần được điều trị các bệnh kèm theo.
Sai lầm 5: Dừng uống thuốc khi thấy đường huyết ở mức tốt
Ngày càng nhiều trường
hợp bệnh nhân tiểu đường bị tăng đường huyết quá cao do bỏ thuốc điều
trị. Bệnh nhân có tâm lý chủ quan nghĩ rằng đường huyết về chỉ số bình
thường nghĩa là đã khỏi bệnh và không cần uống thuốc nữa nên tự ý ngưng
uống thuốc. Một số trường hợp bỏ uống thuốc vì gặp các tác dụng phụ của
thuốc như mẩn ngứa, rối loạn tiêu hóa,…
Đây là hành động hết
sức sai lầm ở bệnh nhân. Dù người bệnh đã kiểm soát được mức đường huyết
nhưng việc tự ý bỏ thuốc, ngưng uống thuốc là rất nguy hiểm. Đường
huyết không được kiểm soát có thể tăng vọt lên bất cứ lúc nào, dẫn đến
hôn mê, tăng nguy cơ các biến chứng.
Bệnh nhân nên đi khám bác sĩ để được chẩn đoán tình trạng hiện tại, bác
sĩ có thể giảm liều lượng thuốc thường dùng, thay đổi thuốc hoặc có
những điều chỉnh khác trong chữa trị.
>> Tình trạng “Tăng đường huyết là gì? Tăng đường huyết sau ăn, mô hình chỉ số đường huyết”, cùng tìm hiểu TẠI ĐÂY
Sai lầm 6: Uống thuốc tiểu đường tùy tiện, không rõ nguồn gốc, chưa kiểm chứng
Tâm lý có bệnh vái tứ
phương khiến nhiều người thường dùng những loại thuốc truyền miệng không
rõ nguồn gốc xuất xứ. Nếu chữa được bệnh thì không sao, nhưng nếu có
nguy hiểm đến tính mạng thì ai là người chịu trách nhiệm?
Người bệnh không nên uống những loại thuốc không rõ nguồn gốc (ảnh: Internet)
Những thuốc hạ đường huyết có tác dụng làm cơ thể sản xuất insulin nhiều hơn, đôi khi trong quá trình uống có thể gây hạ đường huyết, hạ thấp quá mức dẫn đến hôn mê sâu. Một trong những lưu ý uống thuốc tiểu đường đúng cách
là không phối hợp 2 thuốc cùng nhóm vì chúng cùng một cơ chế tác dụng,
nhưng cũng có thể phối hợp thuốc loại có tác dụng nhanh với loại tác
dụng chậm.
Cần kiểm tra đường
huyết trong máu trước khi uống thuốc để có biện pháp xử lý kịp thời nếu
chỉ số này có dấu hiệu giảm xuống quá thấp.
Bệnh nhân có những biểu
hiện hạ đường huyết như: cảm giác đói cồn cào, thèm ăn, da lạnh ẩm, vã
mồ hôi, run tay chân,… Chỉ số đường huyết đo lúc này sẽ dưới 2,5 mmol/l.
Nguyên nhân dẫn đến hạ đường huyết ở bệnh nhân tiểu đường
có thể là dùng thuốc quá liều hoặc ăn uống thất thường. Khi xuất hiện
dấu hiệu của hạ đường huyết, uống 250ml sữa hoặc ăn ngay một chiếc bánh
quy, nếu bị hôn mê nên đưa đi cấp cứu ngay.
Bệnh nhân nên lưu ý
“uống thuốc đúng giờ, đúng liều lượng” để mang lại hiệu quả điều trị.
Nếu uống thuốc không theo giờ cố định có thể gây tăng, hạ đường huyết
bất thường, tăng nguy cơ xuất hiện các biến chứng. Thông thường, các
loại thuốc chữa tiểu đường được khuyên dùng trước bữa ăn 30 phút với
loại có tác dụng nhanh, tác dụng chậm nên sử dụng trước khi ăn 60 phút.
Uống quá xa bữa ăn có
thể dẫn đến tụt đường huyết, nên đối với mỗi loại thuốc nên đọc kỹ hướng
dẫn và nghe theo chỉ định của bác sĩ.
– Nhóm Sulfonylureas: Uống thuốc trước khi ăn 15 – 30 phút. Trong đó loại Diamicron MR chỉ uống 1 lần duy nhất vào buổi sáng.
– Nhóm Metformin: Nhóm thuốc này phải uống sau khi ăn để tránh tác dụng phụ của thuốc trên đường tiêu hóa.
– Nhóm Thiazolidinediones: Có thể uống trước hoặc sau khi ăn.
– Nhóm Acarbose: Uống thuốc vào đầu mỗi bữa ăn.
– Nhóm ức chế DPP-4: Có thể uống trước hoặc sau khi ăn.
– Nhóm thuốc ức chế đồng vận chuyển Glucose – Natri ở thận (Dapagliflozin: Forxiga, Empagliflozin: Jardiance): Uống vào buổi sáng trước khi ăn.
Uống thuốc tiểu đường đúng giờ, đúng liều lượng (ảnh: Internet)
Tác dụng phụ của thuốc điều trị
Uống thuốc có thể có
nhiều tác dụng phụ và sử dụng lâu dài ảnh hưởng tới gan, thận. Một số
tác dụng phụ của các loại thuốc uống tiểu đường bao gồm:
– Hạ đường huyết: Uống thuốc tiểu đường đều làm giảm đường máu nên cần theo chỉ định của bác sĩ để tránh hạ đường huyết quá thấp.
– Dị ứng thuốc:
Khi dị ứng sẽ nổi mẩn trên da, sưng nề mắt và mặt. Khi xuất hiện các
biểu hiện này, người bệnh tiểu đường nên đi khám bác sĩ để được chỉ định
về việc ngưng thuốc hay thay thế bằng loại khác.
Bị dị ứng thuốc thì phải thông báo ngay với bác sĩ điều trị (ảnh: Internet)
– Rối loạn tiêu hóa:
Uống thuốc tiểu đường gây tác dụng khá phổ biến là người bệnh bị đầy
bụng hoặc tiêu chảy. Để hạn chế các tác dụng không mong muốn này, bác sĩ
có thể cho người bệnh sử dụng với liều lượng thấp hơn hoặc sử dụng sau
khi ăn.
– Tác dụng phụ trên gan, thận: Thường gặp khi uống loại thuốc sulphonylurea hoặc chất ức chế DPP-4, dễ dàng phát hiện khi xét nghiệm máu.
– Giữ nước và có thể gây ảnh hưởng xấu đến những bệnh nhân suy tim: Do đó, những người bệnh bị suy giảm chức năng tim không được dùng loại thuốc như rosiglitazone và pioglitazone.
Do đặc điểm của việc
điều trị tiểu đường là phải dùng thuốc kiểm soát trong thời gian dài,
cần rất thận trọng lựa chọn loại thuốc điều chỉnh tốt nhất đường máu,
tương thích với cơ thể, ít khả năng gặp các tác dụng phụ. Cần lưu ý uống
thuốc tiểu đường đúng cách, loại bỏ những sai lầm khi điều trị bệnh tiểu đường bằng thuốc để đem lại hiệu quả điều trị, loại bỏ những trường hợp không mong muốn xảy ra khi uống thuốc sai cách.
